Jesse Klaver heeft een plan. Dat is op zichzelf al nieuws, want in Den Haag is een plan tegenwoordig meestal iets wat je op vrijdag presenteert en maandag uitlegt als een misverstand. Klaver wil Nederland eerlijker maken. En bij PRO betekent eerlijk doorgaans dat eerst wordt vastgesteld hoeveel geld u heeft, waarna men uitlegt hoeveel daarvan eigenlijk van iemand anders is. Vooral vermogende Nederlanders moeten eraan geloven. De sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen, vindt Klaver.
Een sympathiek principe. Alleen worden in Nederland die schouders net zolang belast tot ze besluiten hun schouders voortaan in België, Zwitserland of Monaco te laten masseren. Wie veel bezit, mag meer betalen. Wie héél veel bezit, nog veel meer. En wie daarna nog iets overhoudt, heeft kennelijk een maas in de wet gevonden. Misschien kan Jesse voor zijn grote vermogensoffensief eerst eens langs bij zijn voorganger Frans Timmermans. Die heeft naar verluidt zelf een aanzienlijk vermogen opgebouwd. Niets mis mee natuurlijk. Integendeel: ik gun iedereen een goed pensioen, een mooi huis en een stevig spaarpotje. Maar het blijft vermakelijk wanneer socialisten vermogens vooral verwerpelijk vinden zodra ze van iemand anders zijn. Bij Timmermans heet het vermoedelijk geen kapitaal, maar maatschappelijk verantwoord opgebouwde financiële weerbaarheid. En dan is er nog iets wat ik bij de fusie tot PRO moeilijk kan verteren. Ik vind het een landelijk drama dat de voormalige PvdA feitelijk door GroenLinks is opgevreten en dat van het karakter van die oude PvdA in de nieuwe partij nog maar weinig is terug te zien. Die PvdA leverde door de jaren heen vanuit haar brede volksgedachte vaak prominente bestuurders en bewindslieden en wist bovendien dat werknemers alleen een baan kunnen hebben als er ook ondernemers zijn die banen creëren. Ondernemers waren niet bij voorbaat verdacht omdat ze winst maakten; hun bestaansrecht en betekenis voor werkgelegenheid en economie werden erkend. De oude sociaaldemocraat wilde de koek eerlijk verdelen, maar begreep tenminste dat iemand hem eerst moest bakken. Bij PRO lijkt de belangstelling soms vooral uit te gaan naar het aansnijden.
Klaver wil ook iets doen aan migratie. Althans, hij wil er vooral menselijk mee omgaan. Dat klinkt prachtig. Niemand pleit tenslotte voor ónmenselijk omgaan met mensen. Maar ondertussen kampt Nederland met woningnood, overvolle opvangcentra en gemeenten die niet meer weten waar ze iedereen moeten laten. Toch blijft PRO bij migratie vaak redeneren alsof Nederland een soort Tardis is: van buiten klein, maar van binnen oneindig groot. Er kan altijd nog iemand bij. En als er echt geen huis meer beschikbaar is, bouwen we er gewoon 100.000. Waar, wanneer en met welke stikstofvergunning bespreken we na de verkiezingen. Want bouwen wil PRO natuurlijk ook. Heel veel zelfs. Alleen mag het niet ten koste gaan van natuur, klimaat, stikstofruimte, landschap, biodiversiteit of vermoedelijk het humeur van de rugstreeppad. De Nederlandse woningbouw lijkt inmiddels op IKEA zonder schroeven: iedereen heeft de handleiding gelezen, maar er staat nog steeds geen kast. Dan het klimaat. Ook daar moeten grote stappen worden gezet. Windmolens, warmtepompen, elektrische auto’s, isolatie en vooral veel subsidies om dingen betaalbaar te maken die door overheidsbeleid eerst onbetaalbaar zijn geworden. Subsidiebeloftes die al gauw niet meer werden nagekomen. En wat de haalbaarheid van die noodzakelijke nieuwe woningen betreft, heeft de netbeheerder op zijn vroegst pas in 2032 tijd om hem aan te sluiten. Klaver presenteert zich graag als de man van samenwerking. PRO heeft de afgelopen jaren vaak akkoorden gesloten met partijen die het daarna publiekelijk verweet precies dat beleid te hebben uitgevoerd. Dat is politieke acrobatiek van hoog niveau. Eerst samen de taart bakken en vervolgens bij de televisie verklaren dat je geschokt bent door de calorieën.
Het knappe aan Jesse Klaver is dat hij na jaren in Den Haag nog altijd kan spreken alsof hij er gisteren toevallig langsfietste en dacht: wat hebben ze hier toch een puinhoop van gemaakt? Hij wil een eerlijker Nederland, meer woningen, minder ongelijkheid, een beter klimaatbeleid, humane migratie en sterke publieke voorzieningen. Wie wil dat niet? De rekening is alleen altijd wat minder concreet dan de idealen. Maar daarvoor heeft Jesse gelukkig ook een plan. Hij stuurt hem naar iemand met geld. En mocht hij niet weten waar die woont, dan kan Frans Timmermans hem vast het adres geven.
Menno Smitsloo
Reacties via [email protected]
op X te volgen met @mennosmitsloo
