Hoe houdt de bouw rekening met klimaatverandering?


Deel dit artikel

Sinds oktober 2018 is er het zogeheten convenant klimaatadaptief bouwen. Deze overeenkomst waarbij bouwbedrijven in Zuid-Holland rekening houden met het veranderende klimaat, is ondertekend door onder andere de provincie, waterschappen, gemeenten en bouwbedrijven. Marco Kastelein, lid van het dagelijks bestuur van Hoogheemraadschap van Rijnland, vertelt wat het inhoudt.

Allereerst: wat doet een waterschap?

Marco Kastelein: “Kortweg gezegd zorgt een waterschap, zoals het Hoogheemraadschap van Rijnland, voor droge voeten en schoon water. We zuiveren het water met behulp van installaties en we zorgen voor dammen en dijken en onderhouden ze. Zonder deze bescherming zou Zuid-Holland onder water staan.”

En wat doet een hoogheemraad?

“Eens in de vier jaar zijn er waterschapsverkiezingen. Dan worden er dertig leden gekozen voor wat wij noemen de verenigde vergadering, wat je kunt vergelijken met een gemeenteraad. Sinds een tiental jaren doen politieke partijen mee aan deze verkiezingen. Ook LTO Nederland (namens de agrariërs), de Kamer van Koophandel (namens bedrijven) en natuurterreinen leveren kandidaten. Na de verkiezingen wordt een dagelijks bestuur gevormd dat de besluiten uitvoert die op de agenda staan. Dat bestuur bestaat uit een dijkgraaf (in ons geval Rogier van der Sande) en hoogheemraden die te vergelijken zijn met wethouders. Ik ben een van de vijf hoogheemraden. In mijn portefeuille zitten financiën, ruimtelijke ordening en de Omgevingswet.”

Wat houdt klimaatadaptief bouwen in?

“Een jaar of drie geleden heeft de provincie besloten dat bij nieuwbouwprojecten rekening moet worden gehouden met extreem weer als gevolg van de klimaatverandering. Dat is om diverse redenen nodig. Ten eerste vanwege de harde regenbuien die voor wateroverlast zorgen omdat er ineens veel water naar beneden komt. Maar ook vanwege de langere periodes van droogte met risico op hittestress en watertekort. Hiernaast is meer biodiversiteit gewenst. Ook bodemdaling is een feit. Dit alles vraagt om maatregelen die versneld moeten worden doorgevoerd. Hiervoor is het convenant klimaatadaptief bouwen in het leven geroepen, ondertekend door onder andere de provincie, waterschappen, gemeenten en bouwbedrijven.” 

Om wat voor soort maatregelen gaat het?

“Je moet dan denken aan zaken als: hoe vang je overtollig regenwater op, hoe ga je om met langdurige periodes van droogte, waar komen waterpartijen in toekomstige woonwijken en hoe kunnen we meer biodiversiteit stimuleren? Hoe dat precies moet gebeuren, verschilt per gebied. Er komen spelregels en er is sinds september een programma van eisen dat gemeenten en bouwbedrijven helpt om een juiste methode te ontwikkelen voor klimaatadaptief bouwen. Kern van het convenant is dat er alleen nog een spade de grond in gaat als er bij de bouw rekening wordt gehouden met de klimaatverandering. Dat is nodig, want tot 2025 zijn er 100.000 nieuwe woningen gepland in Zuid-Holland. Klimaatadaptief bouwen is hiervoor de norm.”

Wanneer gaan we iets van de plannen merken?

“De zaken die we in het convenant hebben afgesproken, zijn ambities. Deze moeten nog in publieke regelgeving worden gegoten. Hoe, daar moeten we nog over nadenken. Ook hoe de afspraken in de praktijk vorm gaan krijgen, gaan we bekijken met behulp van pilots, onder andere in het Hart van Holland en vliegveld Valkenburg, waarbij we partijen aan de voorkant van het bouwproces betrekken. Dan zien we waar we tegenaan lopen. Een voorbeeld van praktische zaken waar we mee te maken krijgen zijn: hoe kijken welstandscommissies van gemeenten tegen de plannen aan, waar moeten groenstroken komen en hoe vangen we regenwater op dat op daken valt? Zo willen we met elkaar de omslag maken.”

Hoe moeilijk is dat? 

“De bouwbedrijven die meedoen zijn positief, maar er zijn ook zorgen over onder andere de betaalbaarheid van de plannen. We moeten voorkomen dat er alleen sociale woningbouw en dure huizen worden gebouwd omdat de eisen te hoog zijn.”

Wanneer merken de kleine en middelgrote bouwbedrijven iets van het convenant?  

“De maatregelen komen via de provincie terecht in de aanbestedingsprocedures van gemeenten. Dit zorgt ervoor dat het daadwerkelijk gebeurt. Maar ook de bouwbedrijven zelf denken mee, bijvoorbeeld als het gaat om de vraag welke materialen zij moeten gebruiken en hoe ze bijvoorbeeld verdichtingen aanbrengen. In feite gaat het om een cultuuromslag waarbij iedereen rekening houdt met de klimaatverandering bij het bouwen. Met behulp van witboeken en een website, met inspirerende voorbeelden waar iedereen van kan leren, zullen we de betrokkenen meer informatie geven en motiveren mee te doen.”

Leave a Comment