Miljoenenontbijt van VNO-NCW met debat en lezingen


Deel dit artikel

Enkele honderden ondernemers uit de Leidse regio woonden op 20 september in de Hogeschool Leiden het Miljoenenontbijt bij, dat traditioneel een dag na Prinsjesdag wordt georganiseerd door werkgeversorganisatie VNO-NCW Rijnland. Algemene conclusie: “De hoedjes waren spannender dan de Miljoenennota.”

Het was een ander Miljoenenontbijt dan voorgaande jaren. En dat had vooral te maken met het feit dat het ging om de cijfers van een kabinet met een demissionair karakter. Op Prinsjesdag was het nog slechts een kwestie van tijd voordat het nieuwe kabinet zou aantreden en dat zette de resultaten en plannen van Rutte II in een ander daglicht, ondanks gunstige cijfers als: Nederland heeft 0,6 procent meer te besteden, de economische groei steeg dit jaar met 3,3 procent en in 2018 naar verwachting met 2,5 procent. Bovendien daalt de werkloosheid met 50.000 tot 390.000 werkzoekenden.

Spek en bonen
CDA-leider Buma had het vooraf al gezegd: de Miljoenennota zal nog aanzienlijk wijzigen, wat voorzitter Jan Versteegh in zijn inleidende praatje verleidde tot het zingen van ‘Waar gaan we in het nieuwe jaar naartoe’, ooit een grote hit van cabaretier Wim Kan. Daardoor kreeg de derde dinsdag in september toch een beetje het karakter van rituelen zonder inhoud.Onder deze omstandigheden trapte professor Kees Goudswaard de ontbijtsessie af. Ook hij onderstreepte dat het een andere Prinsjesdagwas: “Een Prinsjes- dag voor spek en bonen: de hoedjes waren spannender dan de Miljoenennota.” Hij begon zijn betoog met de conclusie dat het ook onder een demissionair kabinet heel goed gaat met Nederland, zelfs beter dan in de ons omringende landen. De economische groei is breed gedragen, zowel door consumenten (+2,2 procent in 2017 en 2,4 procent in 2018) als door bedrijven (+6,3 in 2017 en +4,8 procent 2018). Ook de export nam toe (+4,9 procent in 2017 en +4,5 procent in 2018) ondanks de neiging tot protectionisme in de VS en China. Verder is de koopkracht bij meer dan 80 procent van de Nederlanders gestegen, al zijn er wel verschillen tussen de ene of de andere groep. Ook vermeldenswaard is dat er een overschot is op de begroting. En tenslotte zakt de werkloosheid in 2018 onder de 400.000; een resultaat dat extra positief is als je het vergelijkt met de landen om ons heen.

Rapportcijfer 7
Mooie cijfers van het kabinet dus, die Goudswaard beloonde met het rapport-cijfer 7. “Als je kijkt naar de overheidsfinanciën heeft het kabinet het goed gedaan, met zelfs een overschot op de begroting en ruimte voor extra geld: voor de zorg in verpleeghuizen, de leraren en een koopkrachtreparatie voor kwetsbare groepen. Maar de professor plaatste ook kanttekeningen. Zo vertonen de collectieve lasten maar een klein plusje (0,2 procent) en dat betekent volgens de hoogleraar dat gewaakt moet worden voor het doorschuiven van problemen naar de volgende generatie. “Er moet voorzichtig worden omgegaan met de overheidsuitgaven.”

In het tweede deel van zijn college nam professor Goudswaard een voorschotje op de plannen van het kabinet Rutte III. Prominent op de agenda van de nieuwe regering staan de onderwerpen arbeidsmarkt, belastinghervorming en de AOW en pensioenen, aldus de hoogleraar.

Doorgeschoten flexibilisering
Op de arbeidsmarkt, die door automatisering en robotisering fundamenteel verandert, zal veel aandacht uitgaan naar de ‘doorgeschoten flexibilisering’ met minder vast personeel en meer flexwerkers, verwacht Goudswaard. Belangrijke thema’s in dit verband zijn vereenvoudiging van het ontslagrecht, loondoorbetaling bij ziekte, betere kansen voor flexibel personeel en aandacht voor de pensioenopbouw en de arbeidsongeschiktheidsverzekering van zzp’ers.

Tenslotte stond Kees Goudswaard stil bij de belastinghervorming en de AOW en pensioenen. Hij verwacht dat de kosten op arbeid lager worden en dat er nog maar twee belastingtarieven overblijven. Ook zal er iets gedaan worden aan de vele aftrekposten en toeslagen. Op AOW-gebied zal het gaan over het tempo waarin de leeftijdsverhoging plaatsvindt. Goudswaard denkt dat het de richting opgaat van een flexibel en persoonlijk pensioen met aandacht voor zware
beroepen en met collectieve risicodeling.

Kaken op elkaar
Het debat dat vervolgens plaatsvond tussen de Tweede Kamerleden Barbara Visser (VVD), Agnes Mulder (CDA) en Henk Nijboer (PvdA) kenmerkte zich door een hoge mate van overeenstemming. Enkele voorbeelden: “Geef de medewerkers wat ze verdienen” (Nijboer) versus: “Rutte heeft een oproep gedaan om de lonen te verhogen” (Visser) en “Iedereen moet voelen dat het beter gaat” (allen). Ander voorbeeld: “Links en rechts zien dat er iets gedaan moet worden aan de problemen van zzp’ers.” Het debat werd opgeluisterd met degelijk onderbouwde vragen en opmerkingen uit de zaal. Tenslotte: pogingen van voorzitter Jan Versteegh om de CDA’er en de VVD’er op het podium iets te laten vertellen over de inhoud van de formatieonderhandelingen leverden weinig op. De kaken bleven stijf op elkaar.

Het slotakkoord was voor volksfilosoof Bas Haring, die ook tussendoor al even aan het woord was, waarbij hij zijn eigen positieve definitie van werk gaf: “Werk is iets wat we voor anderen doen, waarvoor geldt: er blijft altijd iets te doen voor anderen.”

Plaagstootjes
Op een ludieke manier belichtte de hoogleraar het politieke Haagse toneel. Hij verwonderde zich hierbij vooral. Zo vond hij de Miljoenennota prima leesbaar en constateerde hij dat er veel overeenstemming is over zaken als het compenseren van mensen die het moeilijk hebben. “En eigenlijk is dat heel goed, want dat betekent dat er geen ernstige problemen zijn.” Bas Haring gaf ook plaagstootjes: “Wat heb je aan 0,6 procent meer koopkracht? Is dat net zoiets als 0,6 procent meer kaas? En een daling van de staatsschuld van 72 naar 57 procent in vier jaar duidt erop dat dit een oplosbaar probleem.” Om aan het eind van zijn verhandeling te constateren: “Het kabbelt voort en dat is een heel geruststellend idee.”

Deelnemers aan het Miljoenenontbijt
Kees Goudswaard, hoogleraar toegepaste economie aan de Universiteit Leiden, analyseerde voor de elfde keer het economisch beleid van het kabinet voor de bezoekers van het Miljoenenontbijt. Vervolgens gingen de Tweede Kamerleden Barbara Visser (VVD), Agnes Mulder (CDA) en Henk Nijboer (PvdA) met elkaar en met de zaal in debat over de kabinetsplannen. Bas Haring, volksfilosoof en hoogleraar publiek begrip en wetenschap, zorgde tussen de verhandelingen door voor een ander geluid, zoals de organisatie het formuleerde, en zette vanuit zijn vakgebied op een originele manier kanttekeningen bij de resultaten van het kabinet. Het Miljoenenontbijt werd in goede banen geleid door Jan Versteegh, bestuursvoorzitter van TK, dat het evenement mogelijk maakte samen met Rabobank Leiden-Katwijk, CiEP Training & Coaching en Hogeschool Leiden.

Leave a Comment